Açık kod dünyasında Linux kelimesi neredeyse işletim sistemi ile eş anlamlıdır. Ancak sadece Linux’ lar açık kodlu işletim sistemleri değildir, Yahoo gibi dünyanın en büyük web sunucularından biri BSD işletim sistemi kullanılmaktadır.
BSD Nedir?
BSD “Berkeley Software Distribution” nun kısaltılmışıdır. Bu isim AT&T’ nin Research Unix’ in bir uzantısıdır.
BSD işletim sistemi bir kopya değildir. UNIX ‘in atası sayılan AT&T’ nin Research Unix’ inin açık kaynak kodlarından oluşur.
1980’ lerde birçok küçük çaplı işletim sistemi şirketi piyasaya çıktı. Bunların büyük bir kısmı kendi işletim sistemlerini yazmak yerine Unix işletim sistemini lisanslamayı tercih ettiler.
BSD Neden çok yaygın değil?
- BSD programcıları çoğu zaman pazarlama amacı gütmek yerine kendi kodlarını geliştirmek ile ilgileniyorlar
- BSD nin Linux kadar destekçisi bulunmamaktadır.
- Kullanıcılar Linux İşletim Sistemini daha kullanışlı olarak kabul ediyor ve destekliyorlar.
Yukarıdaki bazı sebeplerden dolayı BSD daha az tanınan bir işletim sistemidir.
BSD’ nin Hangi Versiyonları Bulunmaktadır?
Birçok Linux sürümünün aksine açık kaynak kodu olan yalnızca üç tane BSD sürümü vardır. Her BSD projesi kendi kod ağıcına ve çekirdeğine sahiptir.
FreeBSD: FreeBSD yüksek performans ve son kullanıcılar için kullanım kolaylığı amacını güder. ISS firmaları için favori işletim sistemidir.
NetBSD: Azami seviyede taşına bilirlik hedefler. Sade bir tasarıma sahiptir. 50 den fazla farklı işlemci mimarisini desteklemektedir. NASA’ ın uzay çalışmalarında da kullanılmaktadır. Intel olmayan donanımlar için iyi bir seçimdir.
OpenBSD: OpenBSD güvenlik ve kod güzelliği hedefler. Yedi yıldan fazla süredir sadece 1 tane etkili güvenlik açığı bulunabilmiştir. Borsa ve bankalar gibi güvenliğin ön planda olduğu önemli merkezler tarafından kullanılmaktadır.
FreeBSD İle Neler Yapılabilir?
FreeBSD mükemmel bir sunucu işletim sistemi olmanın yanı sıra çok güzel bir masa üstü bilgisayarı işletim sistemidir. Diğer işletim sistemleri ile yapabileceğiniz birçok şeyi FreeBSD ile de yapabilirsiniz. Örneğin:
- İnternette gezinebilirsiniz
- DivX seyredebilirsiniz
- MP3 dinleyebilirsiniz
- E-Mail alıp gönderebilirsiniz
- PDF dokümanlarını okuyabilirsiniz
FreeBSD Kullanan Bazı Kuruluşlar
Yahoo
Apache
Sony Japan
Netcraft
Newyork Internet
FreeBSD İşletim Sisteminin Kurulumu
İlk defa bir Unix işletim sisteminin kurulumu, insanın ne ile karşılaşacağının belli olmadığından zor olarak görülebilir. Çoğu bilgisayarda FreeBSD kurulumu esnasında herhangi bir donanım sorunu yaşanmamaktadır. FreeBSD, Linux veya Windows gibi işletim sistemleri ile birlikte çalışabilir. FreeBSD kurmak için diskte boş bir partition olması yeterlidir. Aynı bilgisayara Windows, Linux ve FreeBSD işletim sistemleri kurulacak ise; öncelikle Windows, daha sonra Linux ya da FreeBSD kurulması tavsiye edilmektedir.
Kurulum
FreeBSD kurulum arabirimi diğer işletim sistemlerininki gibi sürekli değişmemektedir. Bu sayede kullanıcı yeni FreeBSD versiyonlarını kolayca kurabilmektedir. FreeBSD CD’ si ile bilgisayar açıldığında karşınıza Şekil–1’ deki ekran gelecektir.
Bundan sonraki adımda karşımıza çekirdek yapılandırma ekranı gelecektir. Ön tabanlı FreeBSD kurulum çekirdeği çoğu donanım desteğini içinde barındırmaktadır. Donanım çakışması yok ise çekirdek yapılandırma yapmadan kuruluma devam edile bilir. Bunun için yön tuşları ile “Skip kernel configuration and continue with installation” seçilip devam edilmelidir (Şekil–2).
Eğer ön tabanlı çekirdek ile sistem açılmaz ve kurulum ekranı gelmez ise “Start kernel configuration in full screen visual mode” seçilerek UserConfig programı çalıştırılmalıdır.
Çekirdek Yapılandırması
İlk olarak sisteme GENERIC çekirdeği yüklenir. Bu çekirdek değişik sistemler için donanım yoklaması yapar. Şekil–3 te görülen ekranda gerekli olmayan donanımların incelenmesi iptal edilir. Böylece çakışmalar iptal edilir.
Donanım Çakışmalarının Tespiti
Şekil–3 te bulunan X tuşuna basılarak ekrana donanım açıklamalarının gelmesi sağlanır (Şekil–4).
Bu ekranda CONF diye bir ibare yoksa sistemde herhangi bir çakışma yok demektir. Eğer çakışma varsa donanımla çakışan diğer sürücünün kapatılması gerekir. İşlemlerin ardından Q tuşu ile ekrandan çıkılarak çekirdek yapılandırma ekranından kurulum ekranına geçilir ve Sysinstall Kurulum Programı çalıştırılmış olur (Şekil–5).
Standart Kurulum
Sysinstall ekranında yön tuşları ile Standart öğesinin üzerine gelip TAB tuşuyla Select sekmesi seçilerek ENTER ile onaylanır. Böylece Standart Kurulum başlatılmış olur (Şekil–6)
Kurulum bilgilendirme ekranından sonra karşımıza disk bölümlendirme ekranı gelecektir (Şekil–7).
Eğer burada FreeBSD bölümü oluşturulmaz ise Disk Label hata verecektir. A tuşuna basarak diskin tamamını FreeBSD için kullanalım (Şekil–8)
Bölümlendirme işlemini bitirdikten sonra Q tuşuna basarak disk bölümlemeden çıkılır. Ekrana FreeBSD Boot Manager’ ın kurulup kurulmayacağını soran bir bölüm gelir (Şekil–9)
Boot Manager olarak FreeBSD’ nin açılış yöneticisi kullanılacaksa OK’e basılmalıdır. Bu ekrandan sonra FreeBSD bölümlerinin oluşturulacağı disklabel editörü ekranı gelecektir (Şekil–10)
Burada fdisk editörü ile hazırlamış olduğumuz ad0s1 dilimi içinde FreeBSD bölümleri oluşturulacaktır. FreeBSD kurulumu için en az bir tane file system ve swap oluşturulmalıdır. Swap fiziksel belleğin yetmediği zamanlarda geçici olarak bellek gibi kullanılır. Swap’ ın en azından sistemin fiziksel belleğinin kapasitesi kadar olması tavsiye edilir.
Şekil–10’ da C tuşuna basılarak yeni bir disk bölümü oluşturulacaktır (Şekil–11).
Ekrana gelen mesaj kutusunda ki boyut bütün dilimin boyutudur. Bunun yerine 128 Mb’ lık bir bölüm için 128 M yazılır (Şekil–12).
Bir sonraki ekranda oluşturulan bölümün tipi belirlenir (Şekil–13). Oluşturulan bölümün tipi dosya sistemi olduğundan “FS A file system” seçilir.
Son olarak oluşturulan bölümün hangi dizine bağlanacağı belirtilmelidir. Dosya sistemi oluşturulduktan sonra disklabel editör ekranına dönülür. Swap oluşturmak için C tuşuna basılır ve swap boyutu girilir. Sonraki ekranda “Swap A swap partition “ seçilir. Bundan sonra diğer disk bölümleri oluşturulur (Şekil–14).
Tüm işlemlerin ardından Q tuşu ile disklabel editöründen çıkılır.
Temel Sistemin Kurulumu
Ekrana geren pencerede FreeBSD’ nin temel bileşenleri kurulacaktır. Bileşenler tek tek seçilebileceği gibi ALL seçilerek tüm temel bileşenler kurulabilir (Şekil–15).
ALL seçilip onaylandıktan sonra FreeBSD port ağacının da kurulup kurulmayacağını soran ekran gelir (Şekil–16). YES seçilerek port ağacı kurulur.
Daha sonra “X EXIT” üzerine gelip OK’ e basılır (Şekil-17).
Karşımıza gelen ekranda FreeBSD’ nin kurulum yolu olarak CD/DVD seçilir (Şekil-18).
Bir sonraki ekranda sistemde oluşturulan bölümlerin biçimlendirileceğini belirten bir uyarı gelir (Şekil–19).
Kurulum bu aşamadan sonra başlayacaktır (Şekil–20).
Kurulum başarılı bir şekilde tamamlandıysa ekrana Şekil–21 de ki görüntü gelir. Bu ekran OK diyerek onaylanır.
Bunun ardından ekrana Ağ ayarlarının yapılıp yapılmayacağını soran ekran gelecektir (Şekil–22).
Eğer Ethernet kartı yapılandırılacaksa Yes seçilir. Eğer FreeBSD kurulum çekirdeği sistemdeki Ethernet kartını tanımışsa menüdeki ilk ağ birimi sistemdeki Ethernet kartı olacaktır (Şekil–23).
Arabirim seçildikten sonra gelen ekranda Ethernet ara birimine IPv6 adresi atanmayacağı ve IP adresinin DHCP ile alınmayacağını belirtmek için No seçilir (Şekil–24).
Bu işlemin ardından Ethernet kartının yapılandırılmasına başlanabilir (Şekil–25).
OK ile işlem onaylandıktan sonra karşımıza çıkan ekranda bu ağ arabiriminin hemen etkin duruma getirilip getirilmeyeceğine karar verilir (Şekil–26)
Bu makine ağ geçidi olarak kullanılacak ise Şekil–27 deki ekranda Yes seçilmelidir.
Bir sonraki ekranda sitem güvenlik ayarları ile ilgili soru ile karşılaşılacaktır. (Şekil–28).
Ön tabanlı güvenlik seviyesi değiştirilecek ise No seçilerek gelen menüden istenilen güvenlik seviyesi seçilebilir ama ilk kurulumda bir değişiklik yapmadan öntabanlı olan Medium seçeneğinin seçilmesi tavsiye edilir.
Güvenlik ayarları ekranının ardından karşımıza Sistem Konsol Ayarları ekranı gelir. Ayarlarda değişiklik yapılmak isteniyorsa Yes seçilir (Şekil–29).
Karşımıza gelen ekranda konsol ayarlarında ne gibi değişiklikler yapabileceğimizi görmekteyiz. Bu değerler hiç değiştirilmese de program problemsiz bir şekilde çalışacaktır. Bu ekranda klavye düzeninden ekran koruyucusuna kadar konsol yapılandırılması değiştirilebilir. Türkçe klavye düzeni burada görülememektedir. Daha sonra /etc/rc.conf dosyasında yapılacak olan değişikliklerle Türkçe klavye düzeni kurulabilir (Şekil-30)
Sistem konsol ayarların ekranından sonra karşımıza gelen ekran Sistem Zaman Dilimi ayarlama ekranıdır (Şekil–31). Bu ekranı Yes ile onaylayarak devam ettiğimizde karşımıza gelen ekranda 8 tuşu ile ilk olarak Europa sonraki ekranda da 41 ile Türkiye seçilir (Şekil–32 / Şekil–33).
FreeBSD ikili Linux programlarını çalıştırabilir. Şayet Linux Uyumluluğunu kurmak isterseniz Dil ayarları ekranının ardından karşımıza gelen ekranda Yes i seçmelisiniz. (Şekil–34)
Eğer X sunucusu kullanılacaksa ya da konsolda fare kullanılmak isteniyorsa Şekil–35 ve Şekil–36 da görüldüğü gibi USB olmayan fareler kurulum sırasında yapılandırılabilir.
Şekil–36 da ilk olarak Type kısmında Auto seçilir, daha sonra Port kısmında uygun olan fare tipi seçilir. Enable kısmında farenin hareket edip etmediği test edilir. Eğer hareket ediyorsa Yes, etmiyorsa adımları tekrarlamak için No seçilir. İşlem bittikten sonra X tuşu ile sonraki adıma geçilir.
Sıradaki adım X Sunucusunun kurulum ekranıdır. Şayet X Sunucusu ilk defa kurulacaksa Şekil–37 de No seçilerek sitem kurulduktan sonra X sunucusunun ayarlanması tavsiye edilir.
Sıradaki işlem sisteme kullanıcı eklemektir. Kullanıcı eklemek için Şekil–38 de Yes seçilmelidir.
Bir sonraki bölümde kullanıcı ve grup tanımlamasının yapılacağı ekran gelmektedir (Şekil–39).
Burada User seçeneği ile sistemde yeni bir kullanıcı tanımlaması yapılabilir. Şekil–40 tada yeni kullanıcı tanımlama ekranı görülmektedir.
Normal kullanıcı tanımından sonra karşımıza root kullanıcısının parola atama ekranı gelir (Şekil–41/ Şekil–42). Root kullanıcısı sitemde tüm haklara sahiptir.
Böylece FreeBSD’nin kurulumu bitmiş oldu (Şekil–43).
Burada No seçilerek ana kurulum menüsüne geri dönülür (Şekil–44). Ana Kurulum Menüsünde X Exit Install Seçilerek kurulum programından çıkılır.
Karşımıza sistemin yeniden başlatılacağı, makinenin disket ve CD sürücüsünün boş olması gerektiğinin hatırlatıldığı bir ekran gelir (Şekil–45).
Sistem tekrar açıldığında Şekil–46 da görüldüğü gibi FreeBSD açılış yükleyicisi ekranı görülecektir. Burada F1 tuşuna basarak FreeBSD Sistemi açılır.
Kaynak: Açık Kod Yayınları